سلام بر اندیشه ای که ایرانی اسلامی مقتدر، مستقل و پایدار می خواهد.      
آخرین اخبار
کد خبر: ۸۳۴۹۶
تاریخ انتشار: ۱۶ دی ۱۳۹۵ - ۱۰:۳۱
فراگیر شدن فقر در ایران پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نتیجه بی توجهی سردمداران حکومت پهلوی به معیشت و زندگی عموم مردم بود که مهمترین عامل اتحاد آنها در شکست این رژیم طاغوتی شد، حرکتی که رهبران آن دادخواه مستضعفین جامعه شدند و توقع می رود کماکان دلسوز و همدرد مردم باشند.
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی سلام خبر، برخی اقتصاد دانان فقر را به دوسته فقر مطلق و فقر نسبی تقسیم می کنند، فقر مطلق؛ به اینکه فرد به نیازهای ابتدایی زندگی دسترسی نداشته باشد، اشاره دارد. یعنی چیزهایی نظیر آب پاکیزه، تغذیه، خدمات بهداشتی، آموزش، پوشاک و سرپناه و در فقر نسبی اشاره دارد به نداشتن سطحی معمول و اجتماعی پذیرفته شده از منابع یا درآمد در مقایسه با سایر افراد آن جامعه یا کشور.
با توجه به تعاریف فوق اشاره به این نکته جالب است که از دیدگاه امام علی(ع) تمامی افراد جامعه مسلمان و غیرمسلمان باید در تامین نیازهای اولیه معیشت خویش در وضعیت اقتصادی مطلوب و مناسب با شرافت و کرامت انسانی خود باشند تا رفاه عمومی در جامعه برقرار گردد. به همین جهت امام علی(ع) مبارزه گسترده ای را با فقر و تهیدستی آغاز کرد به گونه ای که فرمود(خدایا آبرویم را با بی نیازی نگهدار و با تنگدستی شخصیت مرا لکه دار مفرما چرا که فقر همان مرگ بزرگ است).
فقر پدیده ای غم انگیز بوده که برای هیچ اقتصادی مزیت محسوب نمی شود. جوامع انسانی با هر دین و مسلک و نژادی، فقر را مقوله ای ناخوشایند می دانند و از معدود مسائل بشری که نسبت به نامطلوب بودن آن اتفاق نظر بالایی وجود دارد، فقر است. اخبار مربوط به گورخواب ها که اخیراً در جامعه خبرساز گردیده است بار دیگر داستان قدیمی دارا و ندار و همچنین ریشه های فقر در جامعه را برجسته تر کرده است.
پیشتر گفته شد که تا به حال تعاریف متفاوتی از فقر ارائه شده است؛ به طور نمونه بانک توسعه آسیا فقر را محرومیت از دارایی ها و فرصت هایی می داند که هر فرد، شایسته داشتن آنها است. از اواخر قرن 19 میلادی در پژوهش های علمی، فقر مطلق و فقر نسبی متفاوت از هم در نظر گرفته شد. دکتر شاهین فاطمی، از جمله اقتصاددانان ایرانی است که از منظر آزادی خواهانه نسبت به مسأله فقر دغدغه داشته و تفاوت فقر نسبی و مطلق را این گونه توضیح می دهد: «فقر نسبی، فقری است که در یک جامعه به عنوان حداقل معیشت و زندگی تعریف می شود و فقر مطلق، زمانی است که افراد از لوازم و مایحتاج ابتدایی زندگی مانند غذا و کالری کافی بی بهره باشند».
ایران از جمله کشورهایی است که درگیر مسأله فقر است اما ابعاد آن به روشنی معلوم نیست. کارشناسان اقتصادی معتقدند این عدم شفافیت در رابطه با گستردگی فقر به محدودیت های جاری برای تحقیق و پژوهش در این حوزه مربوط می شود. در ایران خط فقر تعریف مشخصی ندارد و به طور محسوسی اصرار بر پنهان سازی آن وجود دارد. اما اقتصاددانان مستقل در کشور، خط فقر را تعریف کرده اند که این تعریف برای تهران و شهرستان ها متمایز است. پژوهش های انگشت شماری درباره فقر در ایران صورت گرفته است که همه آنها بر گستردگی فقر در کشور تأکید می کند. یک نمونه بررسی فقر مطلق طی سال های 1368 تا 1388 است که در یک مجله علمی وابسته به مجمع تشخیص مصلحت نظام (فصلنامه سیاست های راهبردی و کلان) در بهار سال 1392 چاپ شده است. این تحقیق میانگین فقر مطلق طی دوره یاد شده را در مناطق شهری بیشتر از 23 درصد و در مناطق روستایی 34 درصد نشان می دهد. این بررسی تأکید می کند که شاخص فقر مطلق از نیمه دهه هشتاد افزایش پیدا کرده است.
تحقیق تازه تر در رابطه با خط فقر سرانه است که در مؤسسه آموزش و پژوهش وابسته به سازمان مدیریت و برنامه ریزی در سال گذشته انجام گرفته است. این بررسی نشان می دهد که در سال 1392 بیشتر از 15 درصد شهرنشینان و 13 درصد جمعیت روستایی کشور در فقر زندگی کرده اند. خط فقر در این پژوهش برای هر فرد در شهرها 446 هزار تومان و در روستاها 270 هزار تومان اعلام گردیده و تأکید شده است که سهم هزینه مواد غذایی با سطح رفاه نسبت عکس دارد. به این معنا که هرچقدر مخارج مربوط به خوراک بیشتر باشد، پول کمتری برای سایر هزینه ها باقی می ماند و در نتیجه رفاه کاهش می یابد؛ اتفاقی که به گواه این تحقیق از سال 1388 به طور مشهودی در ایران روی داده است و با افزایش شدید قیمت مواد غذایی، رفاه شهروندان ایرانی کاهش یافته است.
اقتصاددانان مستقل معتقدند که در ایران اختلاف درآمد به سرعت افزایش یافته است و یک طبقه به عنوان پولدارهای بزرگ افزایش یافته اند و از طرف دیگر روز به روز طبقات زیر خط فقر گسترده تر شده اند. برخی آمارها نشان می دهد که حداقل 35 درصد جامعه زیر خط فقر زندگی می کنند و در برخی منابع این نسبت تا 40 درصد نیز ذکر شده است.
نباید فراموش کرد که فقر یک پدیده جهانی است و تنها مختص به ایران هم نیست با این حال تعدادی از کشورها موفق به مهار فقر شده اند ولی هنوز کشورهای بسیاری گرفتار فقر و مشکلات ناشی از آن هستند و این در حالی است که هیچ فضیلتی در فقر نیست و هیچ جامعه ای با گسترش فقر، توسعه نیافته است. در قرن 21 استفاده از تجارب دیگر کشورها برای کاهش و ریشه کن سازی فقر و افزایش رفاه عمومی، کار پیچیده ای نیست.
نظرشما
نام:
ایمیل:
* نظر: